Malatya’da Ön Hasar Tespit Çalışmaları Ne Durumda?

Depremin hemen ardından Malatya Valiliği koordinasyonunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne bağlı 18 ayrı ekip (36 personel) sahaya sevk edildi. İlk etapta 112 Acil Çağrı Merkezi’ne gelen hasar ihbarları ve gözle görülür çatlakların bulunduğu yapılar üzerinde “ön hasar tespiti” gerçekleştiriliyor.

Yetkililerden gelen ilk açıklamalara göre kent genelindeki iletişim, enerji veya altyapı hatlarında büyük bir kopma yaşanmadı; bazı ilçelerde ahır ve istinat duvarı çökmeleri ile sınırlı bir fiziki hasar rapor edildi. Ancak bu durum, taşıyıcı sistemlerde (kolon ve kirişlerde) mikron düzeyinde veya sıva altında kalmış gizli hasarların olmadığı anlamına gelmiyor.

Uzman Uyarısı: Doğu Akdeniz İnşaat Müteahhit Birlikleri Federasyonu (DAİMFED) Malatya İl Başkanlığı, mühendislik hizmeti almamış eski, projesiz ve özellikle çok katlı yığma/kerpiç yapılardaki gizli çatlaklara dikkat çekerek, vatandaşların binalarında derinleşen çatlaklar görmesi halinde uzman desteği istemesi gerektiğini vurguladı.

Sağlam Görünen Ama İçten Hasarlı Binalar Nasıl Anlaşılır?

Halk arasında “duvar patlaması” veya “alçı çatlağı” olarak nitelendirilen her hasar binanın yıkılacağı anlamına gelmez. Ancak binanın yükünü taşıyan elemanlardaki hasarlar hayati önem taşır. Evinizin güvenliğini anlamak için şu detaylara dikkat etmeniz gerekir:

Taşıyıcı Eleman Kontrolü: Sadece oda duvarlarındaki boya çatlaklarına değil, tavan birleşim yerlerindeki dikine uzanan kolonlara ve yatay kirişlere odaklanın. Kolonlarda beton dökülmesi veya demir görünmesi “akut” tehlike işaretidir.
X Çatlakları: Duvarlarda veya taşıyıcıların birleşim noktalarında oluşan çarpı (X) şeklindeki derin yarıklar, binanın sismik yükü taşımakta zorlandığını gösterir.
Kapı ve Pencere Sıkışmaları: Deprem sonrası evinizdeki kapılar veya pencereler aniden zor kapanmaya ya da sıkışmaya başladıysa, bu durum binada milimetrik bir oturma veya yön değiştirme (aks kayması) olabileceğine işaret eder.

Binamızı Kim, Nasıl Kontrol Edecek?

Herkes evinde oturmaya devam ediyor ancak binaların genel sağlamlık durumu hakkında yapı bazlı net bir liste henüz yayınlanmadı. Peki, vatandaş bu süreçte ne yapmalı?

1. Adım: Bakanlık ve Valilik İhbar Hatları

Evinizde deprem sonrasında yeni oluşan veya derinleşen çatlaklar varsa, ilk yapmanız gereken e-Devlet üzerinden Hasar Tespit Sorgulama ve İhbar ekranını kullanmak ya da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne doğrudan başvuruda bulunmaktır. Resmi ekipler ihbar sırasına göre gelip gözlemsel tespit yapmaktadır.

2. Adım: Özel Karot ve Yapı Laboratuvarı Testleri

Resmi ekiplerin yaptığı gözle muayene, binanın “içten içe” ne kadar güçlü olduğunu tam olarak göstermeyebilir. Binanın beton kalitesini (C20, C30 vb.) ve demir röntgenini çekmek için apartman yönetimi olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı lisanslı özel yapı laboratuvarlarına veya İnşaat Mühendisleri Odası’na (İMO) bağlı uzmanlara başvurabilirsiniz. Bu testlerde:

Kolonlardan karot (beton numunesi) alınır.
Röntgen cihazlarıyla betonun içindeki demirlerin korozyona (paslanmaya) uğrayıp uğramadığı belirlenir.

Malatya’da art arda yaşanan sarsıntılar yapıların “yorgunluk” derecesini artırdığı için, yetkililerden mahalle ve sokak bazlı, özellikle eski yapı stoğuna yönelik daha kapsamlı ve mikro-bölgeleme içeren yapısal sağlamlık açıklamaları bekleniyor.

e-Devlet Hasar Tespit Başvuru Adımları

1.Sisteme Giriş Yapın:1-2 dakika.

T.C. kimlik numaranız ve şifrenizle e-Devlet Kapısı sistemine giriş yapın. Arama çubuğuna “Hasar Tespit Başvurusu” yazın ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na ait hizmeti seçin.

2.İkamet ve Mülk Bilgilerini Seçin:1 dakika.

Karşınıza çıkan ekranda, hasar bildirmek istediğiniz konutun adresini seçmeniz gerekir. Sistem, üzerinize kayıtlı mülkleri veya ikametgah adresinizi otomatik olarak listeler. Eğer hasarlı bina listelenmiyorsa “Adres Girerek Başvur” seçeneğiyle ilerleyin.

3.Detaylı Adres ve Doğrulama Bilgilerini Girin:2 dakika.

Binanın tam konumunu netleştirmek için İl, İlçe, Mahalle, Sokak, Bina No ve Daire No bilgilerini eksiksiz seçin. Eşleşmenin doğru yapılması için varsa binanın UAVT (Adres Kodu) veya Tapu Bilgilerini girmeniz sürecin hızlanmasını sağlar.

4.İletişim ve Hasar Durumunu Bildirin:2 dakika.

Resmi ekiplerin sahada size ulaşabilmesi için güncel cep telefonu numaranızı ve e-posta adresinizi yazın. Ardından, binadaki hasarın türünü (kolon çatlağı, duvar patlaması, sıva dökülmesi vb.) kısaca açıklayan bir metin ekleyin.

5.Başvuruyu Onaylayın ve Takip Edin:1 dakika.

Girdiğiniz bilgilerin doğruluğunu kontrol ettikten sonra “Başvuruyu Tamamla” butonuna basın. Sistem size bir başvuru numarası verecektir. Talebinizin durumunu yine aynı ekrandan “Başvuru Sorgulama” sekmesinden anlık olarak takip edebilirsiniz.

Kritik Hatırlatma: Hasar tespit başvurusu yaparken adres bilgilerinin (özellikle dış kapı ve daire numarası) hatasız girilmesi çok önemlidir. Yanlış adres beyanları, ekiplerin başka bir binayı incelemesine veya başvurunuzun geçersiz sayılmasına neden olabilir.

Ekipler gelene kadar binanın taşıyıcı elemanlarında (kolon ve kirişler) yeni açılan veya genişleyen çatlakları fotoğraflayarak arşivlemeniz, inceleme sırasında mühendislere göstermeniz açısından faydalı olacaktır.