Nöbetçi Eczaneler
Kolon kanseri, dünya genelinde her yıl yaklaşık 1.9 milyon, Türkiye’de ise 20 bini aşkın kişiyi etkileyerek önemli bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor. Eskiden ileri yaş hastalığı olarak bilinen kolon kanseri, günümüzde 40’lı yaşlarda ve genç erişkinlerde de giderek daha sık görülüyor. Artan obezite, hareketsiz yaşam ve fast food tarzı beslenme, hastalığın görülme sıklığını artıran başlıca faktörler arasında yer alıyor.
Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Sönmez, kolon kanserinin büyük bölümünün tarama programları ve yaşam tarzı önlemleriyle önlenebileceğine dikkat çekiyor. Prof. Dr. Sönmez, “Kolon kanseri tedavi edilmediğinde veya ileri evrede tanı aldığında yaşamı tehdit edebilir. Ancak tarama programları sayesinde erken yakalanabilir ve kolonoskopide tespit edilen polipler kansere dönüşmeden çıkarılabilir” diyor.
Tarama Programının Önemi
Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’nın ulusal tarama programına göre, 50–70 yaş aralığındaki kişiler iki yılda bir gaitada gizli kan testi ve 10 yılda bir kolonoskopi yaptırmalı. Hiçbir şikayet olmasa dahi tarama yaptırmak hayati önem taşıyor. Sağlıklı beslenmek, düzenli hareket etmek, ideal kiloyu korumak ve sigara ile alkolden uzak durmak, kolon kanseri riskini azaltıyor.
Polipler En Yaygın Neden
Kolon kanseri, kolon iç yüzeyindeki hücrelerde gelişen kötü huylu tümörlerden kaynaklanıyor ve genellikle poliplerden başlıyor. İyi huylu lezyonlar yıllar içinde genetik ve epigenetik değişikliklerle kansere dönüşebiliyor. Bu nedenle poliplerin tarama kolonoskopisiyle çıkarılması, kanser gelişimini önlemenin en etkili yolunu oluşturuyor.
Aile Öyküsü Riskinizi Artırıyor
Birinci derece akrabasında kolon kanseri öyküsü olan kişilerde risk, genel nüfusa göre 2–4 kat artıyor. Özellikle akrabanın genç yaşta tanı alması veya birden fazla kişide görülmesi riski daha da yükseltiyor. Risk grubundaki kişilerin taramalara 40 yaşında veya ailedeki en erken tanı yaşından 10 yıl önce başlaması öneriliyor.
Belirtilere Dikkat
Kolon kanseri genellikle sinsice ilerliyor. Prof. Dr. Sönmez, en sık görülen belirtileri şöyle sıralıyor: dışkılama alışkanlığında değişiklik, dışkıda kan, makattan kanama, demir eksikliği anemisi, karın ağrısı ve şişkinlik, açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik. Bu belirtiler özellikle 40 yaş üstünde veya aile öyküsü olanlarda dikkate alınmalı ve zaman kaybetmeden hekime başvurulmalı.
Erken Evrede Tam Şifa Mümkün
Erken tanı konulduğunda kolon kanseri tedavisinde tam şifa mümkün olabiliyor. Tedavinin temelini cerrahi yöntem oluşturuyor, ancak bazı hastalarda lenf nodu tutulumu veya ileri risk faktörleri varsa kemoterapi ve immünoterapi seçenekleri uygulanabiliyor. Ayrıca, kanser hücrelerinin büyümesini hedef alan akıllı ilaçlar ile tedavi kişiye özel planlanabiliyor.