Dünya Kayısı Başkenti Malatya’da Kayısı Sezonu: Ağaçtan Şire Pazarı’na Uzanan Lezzet Yolculuğu

Dünya kuru kayısı ihtiyacının büyük bir kısmını tek başına karşılayan Malatya’da, tarladan sofraya uzanan kayısı serüveni tüm hızıyla devam ediyor. Fırat Havzası’nın sunduğu eşsiz mikroklima alanı ve Güneydoğu Toroslar’ın sağladığı gece-gündüz sıcaklık farkı sayesinde yetişen Malatya kayısısı, kendine has aroması ve yüksek kuru madde oranıyla bu yıl da küresel pazarın gözdesi konumunda.

Bahçelerden Tesislerle Ulaşan Mutfak Emeği

Yılın bu döneminde Malatya ovalarında sabahın ilk ışıklarıyla başlayan hummalı mesai, hava sıcaklığının yükseldiği saatlere kadar devam ediyor. Ağaçlardan özenle silkelenen meyveler, “patik” adı verilen çekirdek çıkarma işleminden geçirildikten sonra geleneksel yöntemlerle kurutmaya bırakılıyor.

Bölgede iki temel kurutma yöntemi öne çıkıyor:

• Gün Kurusu: Hiçbir kimyasal işlem görmeden doğrudan güneş altında kurutulan, koyu kahverengi rengi ve karamelimsi tadıyla tamamen doğal olan ürün grubu.

• Kükürtlü (Sarı) Kayısı: Özel damlarda kükürtdioksit gaslaması yapılarak rengi korunan, raf ömrü uzun ve uluslararası ihracat standartlarına uygun hale getirilen sarı kayısı.

Ticaretin Kalbi Yine Şire Pazarı’nda Atıyor

Üreticilerin binbir emekle hazırladığı ürünler, kentin iktisadi kalbi sayılan Şire Pazarı’nda alıcı buluyor. Sabahın erken saatlerinde kapılarını açan pazarda, dünyanın dört bir yanından gelen tüccarlar ile yerel üreticiler arasında sıkı pazarlıklar yaşanıyor.

Sadece işlenmiş kuru kayısının değil; kayısı çekirdeği, kayısı döneri, lokum, pestil ve reçel gibi türev ürünlerin de sergilendiği pazar, kentin sosyo-ekonomik hayatına büyük canlılık katıyor. Son yıllarda modernized edilen Dünya Kayısı Ticaret Merkezi ile birlikte pazarın ihracat hacmi ve lojistik altyapısı da uluslararası seviyeye taşınmış durumda.

İhracatın Favorisi “Hacıhaliloğlu” ve “Kabaaşı”

Malatya’da yetiştirilen onlarca kayısı çeşidi arasında kurutmalık kalitesi en yüksek olan ürünler öne çıkıyor. Yüksek şeker oranı (Brix) ve etli dokusuyla kentin en bilinen türü olan Hacıhaliloğlu, toplam rekoltenin büyük bölümünü oluşturuyor. İri kalibresi ve albenisiyle ihracatçıların öncelikli tercihi Kabaaşı olurken; Hasanbey, Çataloğlu ve Soğancı gibi yöresel çeşitler de hem iç pazarda hem de dış pazarda yoğun ilgi görüyor.

Kalite Standardını “Kalibre” Ve “Kuru Madde” Belirliyor

Uzmanlar, kaliteli bir Malatya kayısısının ayırt edici özelliklerine dikkat çekiyor. Birinci sınıf bir kayısıda aranılan başlıca kriterler şunlar:

• İri Kalibre (Boyut): Kilogramdaki adet sayısına göre 1’den 8’e kadar sınıflandırılan kayısılarda, 1 kalibre (en iri) ürünler hediyelik piyasasında yüksek değer görüyor.

• Yüksek Kuru Madde Oranı: Meyvenin içerdiği doğal şeker ve besin değerini gösteren Suda Çözünür Kuru Madde (SÇKM) oranının %25-30 bandında olması, Malatya kayısısını rakiplerinden ayıran en temel unsur olarak nitelendiriliyor.

• Nem ve Fiziksel Görünüm: Nem oranının %20-24 seviyelerinde tutulması, çil veya yara izi barındırmayan pürüzsüz meyve dokusu ürünün piyasa değerini artıran diğer faktörler arasında yer alıyor.