Malatya’nın Darende ilçesi Zaviye Mahallesi’nde bulunan Somuncu Baba Camii ve Türbesi, tarihi ve manevi kimliğiyle bölgenin en önemli ziyaret noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Türbe, cami ve Balıklı Göl aynı külliye içerisinde yer alıyor.
Türbenin yapım tarihine ilişkin net bir bilgi bulunmamakla birlikte, caminin minaresinin 1686 yılında inşa edildiği biliniyor. Caminin ortasında türbe yer alırken, içerisinde Cumhuriyet devri ahşap işçiliğinin izlerini taşıyan bir sanduka bulunuyor. Türbe içerisinde ayrıca taş mimarili kabirler dikkat çekiyor.
Zamanla yıkılan Şeyh Hamit-i Veli Zaviyesi’ne ait eski caminin yerine, günümüzde taş ve ahşap malzemeden inşa edilen mevcut yapı yapılmış durumda. Caminin güney kısmında bugün kütüphane olarak kullanılan dikdörtgen planlı bir oda yer alıyor. Ayrıca caminin bodrum katında ziyaretçilere açık olan Somuncu Baba Müzesi bulunuyor.
Somuncu Baba Kimdir?
Somuncu Baba olarak bilinen Şeyh Hamîdüddin Aksarâyî’nin asıl adının Abdullah olduğu kabul edilir. Kaynakların büyük bölümünde Kayserili olarak gösterilen Hamîdüddin Aksarâyî, seyrüsülûkünü Erdebil Tekkesi’nde tamamladıktan sonra Anadolu’ya dönerek Bursa’ya yerleşti.
Rivayete göre Bursa’da ormandan odun getirip bu odunlarla ekmek pişiren ve sırtında taşıyarak halka dağıtan Somuncu Baba, “Somunlar, müminler” nidâsıyla tanınmıştır. “Etmekçi Koca” ve “Somuncu Baba” lakaplarını da bu dönemde almıştır.
Somuncu Baba’nın en önemli halifelerinden biri olan Hacı Bayrâm-ı Velî, onun tasavvufi mirasının Anadolu’ya yayılmasında etkili olmuştur. Hacı Bayram-ı Veli’nin yetiştirdiği isimler arasında Akşemseddin ve Bıçakçı Ömer Dede yer alır.
Somuncu Baba’nın vefatının ardından Darende’de defnedildiği kabul edilmekte olup, türbesi bugün hem yerli hem de şehir dışından gelen ziyaretçiler tarafından yoğun ilgi görüyor. Darende’deki bu külliye, Malatya inanç turizmi açısından önemli bir değer olmayı sürdürüyor.
