Nöbetçi Eczaneler
Vergi Yapısı Değişti, Gelir Enflasyonun Üzerinde Arttı
Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile sigara vergi yapısında önemli bir revizyona gidildi. Fiyata bağlı olan nispi vergi oranı yüzde 50’den yüzde 45’e çekilirken, paket başına sabit alınan maktu vergi ise 12,15 TL’den 16,00 TL’ye yükseltildi.
Bu stratejik değişim, kamu maliyesi üzerinde pozitif etki yarattı. Verilerin gösterdiğine göre, sigaradan elde edilen ÖTV geliri, enflasyonun üzerinde bir artış gösterdi.
- 2024 Verileri: Yıllık enflasyon yüzde 44,4 iken, tütün ürünlerinden elde edilen ÖTV geliri yüzde 75 artarak 309 milyar TL’ye ulaştı.
- 2025 İlk 9 Ay: İlk 9 aylık enflasyon yüzde 33,29 iken, sigaradan elde edilen vergi gelirleri bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 39 artışla 306,9 milyar TL gelir elde edildi.
Kamunun, nispi vergiyi düşürüp maktu vergiyi artırma hamlesi, vergi gelirlerini tüketim değişkenlerinden bağımsızlaştırarak daha öngörülebilir ve sürdürülebilir hale getirdi. Bu sayede devlet, gelirlerinden feragat etmeden fiyat artışlarını frenleyerek “çifte kazanım” elde etti.
Dezenflasyon Sürecine Doğrudan Katkı
Vergi kompozisyonunun değiştirilmesi, sigaraların fiyatlama üzerindeki enflasyonist etkilerini asgariye çekmeyi hedefledi. Fiyat üzerinden hesaplanan nispi oran yüksek olduğunda, maliyet artışları fiyata katlanarak yansıyor ve enflasyonu tetikliyordu (mali çarpan olgusu).
Yeni düzenlemelerle mali çarpan düşürülerek enflasyonu tetikleyici etki azaltıldı.
| Dönem | TÜFE Yıllık Değişim Oranı | Tütün ve Alkollü İçecek Grubu Değişimi |
| 2024 Sonu | %44,4 | %39,3 |
| Eylül 2025 | %33,29 | %24,49 |
TÜİK verileri, vergi sistemindeki değişikliklerin, tütün ürünleri grubundaki fiyat artışlarını ana enflasyonun altında tutarak dezenflasyon sürecine doğrudan katkı sağladığını gösteriyor.
Önemli Not: Yüksek enflasyonun, sadece vatandaşın değil, kamu maliyesinin de yükünü artırdığı biliniyor. Uzmanlar, enflasyondaki her 1 puanlık artışın, kamu personel ve emekli maaşları üzerinden Hazine’ye yıllık 100 milyar TL’nin üzerinde ek yük getirdiğine dikkat çekiyor.
Markalar Arası Makas Kapandı, Sektör İtirazda
Nispi verginin düşürülüp maktu tutarın artırılması, sigara çeşitleri arasında tıpkı paket ambalajlarında olduğu gibi fiyatta da tek tipleşmeye yol açtı.
Piyasada “Premium” olarak görülen üst segment markalar ile “alt kategori” kabul edilen markaların fiyatları arasındaki makas önemli ölçüde kapandı. Bu durum, tüketicinin daha ucuz kalan “Premium” ürünlere yönelmesine neden oldu.
Sektör paydaşlarından gelen itirazlara göre;
- Pazar Kaybı: Alt kategori olarak bilinen ürünler, uygulama başladığından bu yana pazar kaybı yaşıyor.
- Haksız Rekabet: Firmalar, bu durumun tek taraflı pazar payı kazanma dışsallığı yaratarak haksız rekabet doğurduğunu iddia ediyor.
Yetkililer ise makro anlamda enflasyonla mücadeleyi önceliklendirdiklerini, Pazar payı dengesi yerine ekonomik istikrarı hedeflediklerini belirtiyor. Öte yandan, vergi oranlarının çok yükseltilmesi kaçak ve kayıt dışı ürün ticaretini artırma riski taşıyor. Türkiye’de tütün ürünleri yasa dışı ticaretinden 160 milyar TL vergi kaybı yaşandığı öne sürülüyor.