Nöbetçi Eczaneler
Malatya, kuruluşu ve isim kökeni bakımından Anadolu’nun en eski yerleşim merkezlerinden biri olarak dikkat çekiyor. Yapılan arkeolojik ve tarihî araştırmalar, şehrin adının milattan önceki dönemlere kadar uzandığını ortaya koyuyor.
Malatya Adının Tarihsel Kökeni
Kültepe tabletlerinde “Melita” olarak geçen şehir, Hitit belgelerinde “Maldia” şeklinde anılıyor. Asur İmparatorluğu dönemine ait kaynaklarda ise Meliddu, Melide, Melid, Milid, Milidia isimleri kullanılmıştır. Urartu metinlerinde ise “Melitea” adı görülmektedir.
Uzmanlara göre Malatya ismi, Hititçe’de “bal” anlamına gelen “Melid” kelimesinden türemiştir. Hitit hiyeroglif kitabelerinde şehrin bir öküz başı ve ayağı sembolü ile ifade edilmesi de dikkat çekici bir ayrıntıdır.
Antik çağ coğrafyacısı Strabon (M.Ö. 58 – M.S. 21), eserlerinde Malatya’dan “Melitene” olarak söz etmektedir. Strabon, bölgeyi Kapadokya Krallığı’nın on valiliğinden biri olarak gösterirken, Fırat Nehri ile Kommagene sınırları arasında konumlandırmaktadır. Bölgenin zeytin, üzüm ve çeşitli meyve ağaçlarıyla bezeli olduğunu vurgulamıştır.
Roma tarihçisi Plinius’a göre ise Malatya, Asur kraliçesi Semiramis tarafından “Meliten” adıyla kurulmuştur.
Aslantepe’den Battalgazi’ye Uzanan Süreç
Malatya’nın yerleşim tarihi Kalkolitik Çağ’a kadar uzanmaktadır. Günümüzde Arslantepe Höyüğü olarak bilinen alanda 27 kültür katı tespit edilmiştir. Şehir, Roma İmparatoru Titus döneminde (M.S. 79-81) lejyon karargâhı olarak bugünkü Battalgazi bölgesine taşınmıştır. Bu dönemde şehir surları inşa edilmeye başlanmış ve Melitene adı resmî olarak kullanılmaya devam edilmiştir.
Roma ve ardından Bizans dönemlerinde stratejik konumu nedeniyle önemli bir merkez olarak korunan şehir, 659 yılında İslam hakimiyetine girmiştir. Arap kaynaklarında “Malatiyye” olarak anılan şehir, Abbasiler döneminde Halife Harun Reşit zamanında (786-809) “El-Avasım” adı verilen müstakil bir idari bölgenin merkezi olmuştur.
Bu süreçte Malatya, Tarsus, Adana ve Maraş gibi şehirlerle birlikte Horasan’dan gelen Türklerin yerleşim alanlarından biri haline gelmiştir.
Türk Hakimiyeti ve Günümüze Uzanan İsim
-
yüzyıldan itibaren Anadolu’nun Türkleşme sürecinde önemli rol oynayan Malatya, 1101 yılında Danişmendli Melik Muhammed Gazi’nin hakimiyetine geçmiştir. Selçuklu döneminde “Vilayet-i Malatya” olarak anılan şehir, ayrıca “Daru’r-Rifa” (saadet yeri) unvanıyla da bilinmiştir.
Osmanlı döneminde şehir aynı adla anılmaya devam etmiştir. 1838 yılında Osmanlı ordusunun bölgede kışlamasıyla halkın Aspuzu bağlarına göç etmesi, bugünkü modern Malatya’nın temellerini oluşturmuştur. Tarihî çekirdeği oluşturan Battalgazi ise halk arasında “Aşağı Şeher” olarak anılmaya devam etmektedir.
Tarih boyunca Melid, Melitene, Malatiyye gibi farklı biçimlerde anılan Malatya, isim kökenini büyük ölçüde koruyarak günümüze ulaşan nadir Anadolu şehirlerinden biri olmuştur.