Anadolu’nun kadim şehirlerinden Malatya, sadece kayısısıyla değil, aynı zamanda köklü ve çok yönlü mutfak kültürü ile de dikkat çekiyor. Verilere göre, Malatya mutfağında ana malzeme olarak kullanılan bulgur ile hazırlanan tam 70’den fazla köfte çeşidi bulunuyor. Bu çeşitlilik, şehrin gastronomik zenginliğinin en çarpıcı kanıtı.
Geleneksel Mutfak ve Kiler Düzeni
Malatya’nın geleneksel evleri, mutfak kültürünü destekleyen özel bir mimariye sahip. Mutfaklar genellikle serin kalması için kuzeye bakarken, kiler (zahire deposu) ise mutfağa bitişik veya evin alt katında yer alıyor. Kilerlerde kışlık yiyecekler, turşular, reçeller ve tenekelere basılmış et kavurması muhafaza ediliyor. Mutfaklarda “Kaplık” (terek) ve “Aşlık”lar ise düzenin temelini oluşturuyor. Yemekler, yerde serilen sofra bezi üzerindeki sinilerde yeniliyor.
Özel Günlerin Vazgeçilmez Lezzetleri
Malatya mutfak kültürü, günlük yaşamın ötesinde, özel günlerdeki ritüellerle de bütünleşmiş durumda. Doğum yapan lohusaya Kuymak (Herle), hayırlı bir rüya veya misafir için Kömbe yapılması bir gelenek. Hıdırellez‘de yapılan “Hızır Kömbesi” ve “Sehen Kesmesi” en az yedi komşuya dağıtılıyor.
Düğün ve cenaze (can aşı/kırk yemeği) yemekleri ise; etli bulgur pilavı, tiritli yemek ve mevsimlik yan ürünlerden oluşuyor. Yeni bir işe başlama veya eve yeni bir eşya alma gibi durumlarda kurban kesme ve kömbe yapma geleneği sürdürülüyor.
Ekmek, Çorba ve Tatlı Çeşitliliğinde Rekor
Malatya mutfağının temel taşlarından olan ekmek çeşitleri (tandır, yufka, taplama, ekşili, ballı, otlu ekmek), buğday kültürünün derinliğini gösteriyor. Çorbalarda ise mercimek, tarhana, kara çorba, pıtpıtı, gendime ve keşli çorba gibi özgün tatlar öne çıkıyor.
Köftelerde; Analı-kızlı, sumaklı ekşili, içli köfte, kurşun geçmez köftesi gibi isimler yöreye has lezzetler arasında. Sarma ve dolmalarda dut yaprağı, kiraz yaprağı, fasulye yaprağı gibi farklı bitkiler kullanılıyor. Tatlılarda ise kaymaklı kayısı tatlısı, dut helvası, üzüm sucuğu ve Arapgir’in peynir helvası önemli bir yer tutuyor.
