Nöbetçi Eczaneler
Malatya’nın Hekimhan ilçe merkezinde bulunan Malatya Hekimhan Taşhan, Selçuklu, Osmanlı ve farklı kültürel izleri bir arada taşıyan mimarisiyle dikkat çekiyor. 1218 yılında inşa edilen tarihi han, 2006-2009 yılları arasında restore edilerek yeniden ayağa kaldırıldı.
Selçuklu Sultanı I. İzzettin Keykâvus Döneminde İnşa Edildi
Hekimhan ilçe merkezinde yer alan Taşhan, iki bölüm halinde inşa edildi. Birinci bölümün giriş kapısı üzerindeki kitabede üç farklı dilde yazı bulunuyor. Sol bölüm Ermenice, orta bölüm Selçuklu sülüsüyle Arapça, sağ bölüm ise Süryanice kaleme alındı.
Selçuklu sülüsü ile yazılmış Arapça kitabede Hicri 615 (Miladi 1218) tarihi yer alıyor. Kitabede adı geçen Selçuklu Sultanı I. İzzettin Keykâvus’dur. II. Kılıçarslan’ın torunu ve I. Gıyaseddin Keyhüsrev’in oğlu olan I. İzzettin Keykâvus, tahta çıkmadan önce Malatya valiliği görevini yürütmüştü.
Hana ismini veren ve yapımını üstlenen Ebusalim Bin Ebu’l Hasan Ela-Şamas El Hekim El Malati’nin ise dönemin tanınmış hekimlerinden olduğu biliniyor. Bu yönüyle yapı, yalnızca ticari değil, kültürel bir kimlik de taşıyor.
Alaaddin Keykubat ve Osmanlı Dönemi İzleri
Hanın ikinci bölümüne ait inşa kitabesi, Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubat dönemine işaret ediyor. 1219-1237 yılları arasında hüküm süren Alaaddin Keykubat devrinde hanın avlulu kısmı tamamlandı.
Taşhan’daki üçüncü kitabe ise Osmanlı dönemine ait. Hicri 1071 (Miladi 1661) tarihli tamir kitabesi, onarımın IV. Mehmed döneminde gerçekleştirildiğini gösteriyor. Avcı lakabıyla bilinen IV. Mehmed’in saltanat yıllarına rastlayan bu onarım, yapının uzun yıllar aktif kullanıldığını ortaya koyuyor.
Taşhan’ın Mimari Özellikleri
Hekimhan Taşhan plan itibarıyla klasik Selçuklu han mimarisini yansıtıyor. Yapı; önde kare planlı bir avlu, avlu etrafında sıralanan odalar ve arka bölümde dikdörtgen planlı kapalı hol kısmından oluşuyor. Kapalı hol kendi içinde üç bölüme ayrılıyor.
Giriş kapısının sağ ve sol köşelerinde yer alan odalar kare planlı olup, her odada ocak bulunuyor. Yan odaların üzeri kaburgalı beşik tonozla örtülü. Hanın ikinci bölümünde yer alan kapalı hol üç nefli olarak düzenlenmiş durumda. Batı duvarını destekleyen payandalar ve yan duvarlarda bulunan çörtenler, yapının sağlamlık ve işlevsellik açısından dikkat çeken unsurları arasında.
Yapıda herhangi bir süsleme unsuruna rastlanmıyor. Bu durum, Selçuklu dönemi ticari yapılarında işlevselliğin ön planda tutulduğunu gösteriyor.
2006-2009 Yılları Arasında Restore Edildi
Yaklaşık sekiz asırlık geçmişe sahip olan Hekimhan Taşhan, 2006-2009 yılları arasında Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından kapsamlı bir restorasyondan geçirildi. Restorasyon çalışmalarıyla birlikte yapı hem korunarak gelecek nesillere aktarıldı hem de kültürel turizme kazandırıldı.
Malatya’nın tarihi yapıları arasında önemli bir yere sahip olan Hekimhan Taşhan, Selçuklu’dan Osmanlı’ya uzanan çok katmanlı geçmişi, üç dilli kitabesi ve sade mimarisiyle bölgenin tarihine ışık tutmaya devam ediyor.