Malatya’nın Saray Mahallesi’nde 1900’lü yıllardan kalma, geleneksel sivil mimarinin zarif örnekleri olan Beş Konaklar, kerpiç ve ahşabın uyumuyla inşa edilmiş özel yapılar. Depremlerde hasar gören bu tarihi miras, özgün mimari özelliklerini koruyarak restore edilecek.

Giriş: 08-12-2025 12:24 Kaynak: HABER MERKEZI

Kültür Sanat

Malatya’nın Saray Mahallesi, Sinema Caddesi üzerinde yer alan ve şehrin kültürel dokusunu yansıtan Beş Konaklar, yaklaşık 120 yıllık geçmişiyle sivil mimarinin en çarpıcı örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. 1900’lü yıllarda Hacı Sait Efendi (Turfanda) tarafından yaptırılan bu beş bitişik konak, özgün yapım teknikleri ve detaylı mimarisiyle dikkat çekiyor.

Kerpiç ve Ahşap Uyumunun Simgesi

Konakların ana yapı malzemesi olarak kerpiç tercih edilmiş, ancak iç mekânlarda ve detaylarda ahşap yoğunlukla kullanılmıştır. Hatıllar, tavanlar, döşemeler, yüklükler, kapı ve pencereler ahşaptan yapılmış olup, demir kullanımı sadece havalandırma parmaklıkları ve pencere/kapılarda sınırlı kalmıştır.

Geleneksel Yaşamın İzleri: Haremlik, Selâmlık ve Nimseki

İkişer katlı ve sokağa cepheli bu konaklar, geleneksel Osmanlı ev düzenini yansıtan haremlik ve selâmlık bölümlerine ayrılmıştır. Sokak kapısından girilen ilk bölüm olan selâmlık, evin en büyük misafir odası olarak tasarlanmıştır.

Zemin Kat: Genellikle ambar, tandır ve kiler olarak kullanılan, küçük pencereli odalar ve yassı taşlarla döşeli avlu (taşlık) bulunur.
Üst Kat: Yatak odaları, kış aylarında kullanılan kış damı ve odanın diğer bölümlerinden daha yüksekte konumlandırılan, minderlerle kaplı özel oturma alanı olan nimseki yer alır.

Çift kanatlı giriş kapıları üzerindeki oval rüzgârlıklar/aydınlıklar ve pencere hizasından sokağa uzanan kafesli cumbalar, yapıların dış cephe estetiğini tamamlamaktadır.

Altın Kayısı Ağaçları ve Bahçeler

Konakların arka bölümlerinde yer alan bahçeler, Malatya’nın simgesi olan kayısı ağaçları başta olmak üzere çeşitli meyve ağaçlarına ev sahipliği yapmaktadır.

Deprem Sonrası Restorasyon Süreci

Malatya’nın önde gelen ailelerine ev sahipliği yapmış olan bu tarihi yapılar, 6 Şubat depremlerinde hasar görmüştür. Şu anda Beş Konaklar restorasyon çalışmaları devam etmekte olup, yapının tarihi dokusunun korunarak yeniden ayağa kaldırılması hedefleniyor. Bu çalışmalar, Malatya’nın kültürel mirasını gelecek nesillere aktarma açısından büyük önem taşıyor.